Có lần tôi hỏi nhà văn Sơn Nam khi gặp ông ở quán cà phê vỉa hè trước Nhà Văn hóa quận Gò Vấp cách nay hai mươi năm. Trong chiếc áo sơ mi cụt tay, khuôn mặt ốm nhăn nheo màu bánh ít, mắt đăm chiêu sau cặp kiếng dày, ông thủng thỉnh trả lời theo kiến giải của mình.
Đồng bằng Nam bộ sông nước chằng chịt, ngày xưa phương tiện đi lại chủ yếu bằng đò ghe, cho đến thập niên ba mươi, người Pháp thành lập vài hãng xe chở khách đi miền Tây. Thời ấy đường bộ chưa phát triển, xe đến bến khách phải chuyển tiếp bằng đò ghe nên người ta gọi là xe đò cho tiện. Nghe vậy thôi, sau này tôi tìm hiểu thêm chút ít, biết rằng người Bắc gọi xe đò là xe khách hoặc xe ca, còn người Trung lại gọi xe đò giống như người Nam. Một số người giải thích vì hầu hết các chủ nhà xe đi miền Trung là người Sài Gòn nên “xe đò” trở thành phương ngữ chung cho tiện. Và rồi câu chuyện sôi nổi hơn khi nhà văn nhắc tới kỷ niệm thời học sinh trung học từng đi xe đò từ Rạch Giá về Cần Thơ mà ông có nhắc lại trong tập “Hồi ký Sơn Nam” :
“…Tiền xe từ Rạch Giá đến Cần Thơ là một đồng hai (120km) nhưng nhỏ tuổi như tôi chỉ tốn có 6 cắc. Tôi lên xe ngồi để người phụ xế sắp đặt chỗ ngồi cho gọn, khép nép, chung quanh xe là nhiều người rao hàng để hành khách ăn buổi sáng vì buổi trưa mới đến bến Cần Thơ. Tôi còn nhỏ, ba tôi cho riêng tôi 2 cắc, rất tủi thân vì trong khi ấy gia đình khá giả dám trả 1 đồng hai (hai chỗ dành cho trẻ con rộng rãi hơn) lại dành cho con một cái bánh bao to để ăn dọc đường. Xe khách bóp kèn inh ỏi, chạy vòng quanh để tìm kiếm khách…”.
BẾN XE ĐÒ LỚN TRÊN ĐƯỜNG TRƯƠNG VĨNH KÝ (PETRUS KÝ) NĂM 1950, GẦN NGÃ SÁU SÀI GÒN CÓ TƯỢNG PHÙ ĐỔNG THIÊN VƯƠNG ( ẢNH DONALD F. HARRISON COLLECTION – THE VIETNAM CENTERAND ARCHIVE)
Nhưng điều thú vị nhất là ông kể hồi thời kỳ đầu xe đò do người Pháp làm chủ toàn là loại xe nhỏ chở khách chừng hơn hai mươi người. Nhưng chỉ một thập niên sau, người Việt mình giàu có tham gia mở công ty lập hãng, nhập cảng máy, khung gầm từ châu Âu châu Mỹ, đóng thùng thành xe đò loại lớn chở hơn năm chục hành khách, cạnh tranh ác liệt trong giai đoạn đường bộ được mở rộng và phát triển ở các tỉnh miền Tây và Ðông Nam Bộ. Giao thông kết nối khắp nơi, nhu cầu đi lại của người dân càng nhiều, tạo thành thời vàng son của xe đò. Chiến tranh Ðông Dương nổ ra, Nhật vào chiếm miền Nam, xăng dầu khan hiếm, bị giám sát chặt chẽ, ngành xe đò suy giảm, một số hãng xe hoạt động cầm chừng và phải thay đổi nhiên liệu cho xe hoạt động.
Ông Sơn Nam kể : “Xe ô tô chở khách phải dùng “ga”, hiểu là than củi tràm, bỏ vào cái thùng tròn đặt bên hông xe phía sau. Trước khi cho xe nổ máy thì quạt cho than tràm cháy, hơi ga ấy bị đốt, gây sức ép cho máy xe chạy, gọi “Autogène”, theo mô hình của Kỹ sư Thịnh Hưng Ngẫu chế tạo ở Sài Gòn”.
Hình ảnh chiếc xe đò nhỏ chạy bằng than đốt trong cái thùng phía sau xe được lặp lại từ năm 1975 đến 1985, chắc người Sài Gòn tuổi trung niên trở lên đều biết rõ. Tôi từng đi loại xe sử dụng nhiên liệu này, mỗi lần chui vào cửa xe phía sau là đều phải cẩn thận với cái thùng than cháy nóng được treo dính ở đuôi xe. Thường thì người ta chỉ cải tiến xe đò lỡ – tức là loại xe Renault cũ xì từ giữa thập niên 50.
Sáng tạo thời bao cấp: Xe đò chạy bằng…than!
XE ĐÒ RENAULT CHẠY TUYẾN TỪ HUẾ QUA AN LỖ RỒI ĐẾN SỊA –TRUNG TÂM HUYỆN QUẢNG ĐIỀN NGÀY NAY. HINH CHỤP 1964. NGUỒN LONNIE M. LONG COLLECTION – VIETNAM CENTER
Tuy giới lái xe gọi đó là xe đò hỏa tiễn nhưng nó chạy chậm hơn xe chạy xăng hoặc dầu. Có lúc xe chạy ì à ì ạch khi than cháy không hết, lơ xe phải dùng thanh sắt mở lò đốt cời than. Hoặc thỉnh thoảng gặp đường vồng xóc, than văng ra khỏi cửa thông không khí, rớt xuống đường cháy đỏ rực. Vô phúc cho chiếc xe đạp nào chạy phía sau tránh không kịp, cán phải cháy lốp xe.
Xe đò hỏa tiễn chạy những đường ngắn như Sài Gòn – Long Khánh, Chợ Lớn – Cần Giuộc – Gò Công, Sài Gòn – Long An, còn xe đò dài vẫn chạy bằng xăng dầu, nhưng không còn nhiều như trước.
Trên mui phía đầu xe thường có thùng phuy nước dùng để làm nguội máy, kế tiếp là nơi chở hàng hóa, xe gắn máy, xe đạp cho khách buôn chuyến và khách đi tỉnh xa.
Tôi còn nhớ mãi lần đầu được đi xe lô về quê bên ngoại ở Càn Long, Trà Vinh. Năm đó tôi chín tuổi, đi cùng với người anh bà con. Xe lô có bãi xe ở Bến Bạch Ðằng và Bến Chương Dương. Bãi xe lô hay nhiều bãi bến xe đò khác khắp nơi trong thành phố Sài Gòn – Chợ Lớn đều nằm hai dãy dọc theo đường phố. Phòng vé là một cái quầy hay cái bàn gắn tấm biển to đề tên từng hãng xe, chạy lộ trình nào. Riêng xe lô không cần bán vé, khách đến bãi xe còn chỗ trống cứ lên, đủ người thì bác tài chạy. Loại xe này gọi đúng tên là “Location”, sơn màu đen, kiểu xe ô tô chở chừng bảy tám người nhưng bác tài cố nhét thêm hành khách.
Xe lô chạy nhanh hơn xe đò vì không bắt khách dọc đường, không lên xuống hàng hóa cồng kềnh, lại có khi qua cầu tạm không cần bắt hành khách xuống cuốc bộ. Ðể gió lùa vào cho hỉ hả đám hành khách ngồi chật cứng như nêm, lại thêm giỏ xách túi bị, va li lỉnh kỉnh, bác tài mở cửa sau bung lên cột chặt lại, người ngồi phía sau ngó ra phố phường. Xe chạy ra khỏi Phú Lâm, nhìn cảnh đồng lúa xanh tươi hai bên đường, lòng cảm thấy phơi phới mặc dầu lâu lâu tôi phải nhấc mông trở cẳng vì bị ngồi bó gối.
XE ĐÒ FORD TẠI BẾN XE NGUYỄN CƯ TRINH 1965
Nói là đi xe lô thì hành khách không cần xuống bộ qua cầu tạm, chứ lần đó tôi vẫn phải xuống cuốc bộ như bao chuyến xe đò khác. Tôi mới ca cẩm, xe lô cái nỗi gì, có mà “lô ca chân” theo lời hát của một tuồng cải lương trên truyền hình. Sau năm 1968, cuộc chiến ngày càng ác liệt, cầu đường nhiều nơi bị “mấy ổng” gài mìn phá hủy, có nơi phải dựng cầu tạm, đầu cầu có đặt trạm kiểm soát của quân cảnh hay cảnh sát.
Ðường về Trà Vinh chỉ hơn 160 cây số mà qua mấy chục cây cầu, lại phải chờ phà Mỹ Thuận. Ði xe lô cho được nhanh mà về đến nơi phải mất năm sáu tiếng đồng hồ, huống hồ chi hành khách đi miệt Hậu Giang, Cà Mau xuống ở bến xe còn phải đón đò về nhà ở vùng U Minh, Miệt Thứ mất cả ngày đường. Chỉ có xe thư tức là xe đò làm nhiệm vụ giao nhận thư từ bưu phẩm chuyển cho bưu điện tỉnh mới được ưu tiên, không phải lụy phà hay bị cảnh sát xét hỏi.
Bây giờ xe đò tiến bộ hơn nhiều, xe có máy lạnh, ghế nằm thoải mái cho khách đường xa, duy chỉ không có phòng vệ sinh trong xe, lại còn tặng thêm nước uống, khăn ướt lau mặt. Xe chạy nhanh nhờ có cầu qua hai con sông Tiền và sông Hậu, tôi ngồi xe Mai Linh chạy một lèo về tới chợ Cà Mau chỉ mất sáu tiếng đồng hồ. Nếu không kể đến loại xe dù bắt khách dọc đường, thì xe đò là phương tiện đi đường xa tương đối rẻ tiền.
Trước năm 1975, Xa cảng miền Tây là bến tập trung các xe đò về các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, bên cạnh đó lại có bến xe Chợ Lớn đi về Cần Giuộc, Gò Công, Lý Nhơn, về sau bến xe này gộp lại với Xa cảng miền Tây mở rộng thành Bến xe miền Tây nằm trên đường Kinh Dương Vương quận Bình Tân. Còn bến Miền Ðông dành cho xe đi các tỉnh miền Trung và phía Bắc trên đường Petrus Ký trước kia thì gộp lại với hai bến xe nhỏ là Nguyễn Cư Trinh đi lộ trình cao nguyên và Nguyễn Thái Học đi Long Hải – Vũng Tàu – Phan Thiết, rồi sau đó vài năm chuyển về bến xe Văn Thánh, và cuối cùng yên vị tại Bến xe miền Ðông trên đường Ðinh Bộ Lĩnh hiện nay.
Nhưng nghe đâu hai bến xe này sẽ phải dời ra xã Tân Túc huyện Bình Chánh và Suối Tiên Q. 9 để có diện tích rộng hơn, đáp ứng được cho nhu cầu ngày càng tăng. Sẽ thiếu sót nếu không nhắc đến Bến xe An Sương, bến này đúng ra có xe đi Tây Ninh – Bình Phước – Bù Ðăng, 9 Xe do 6Bù Ðốp vùng Tây Trường Sơn, nhưng cũng có xe đi vài tỉnh thành của cả ba miền, do hai bến xe miền Ðông và miền Tây nhỏ hẹp.
Ai cũng có kỷ niệm lần đầu đi xe đò. Mỗi chuyến xe chuyên chở nỗi niềm hoài niệm. Có người nhớ chuyện tiền vé như nhà văn Sơn Nam. Có người lòng phơi phới nhìn thấy phong cảnh đồng lúa xanh tươi chạy dài bên quốc lộ như tôi. Cũng có người nhớ mùi mồ hôi, mùi xăng dầu giữa nắng gió miền Trung. Nhớ bến bãi ồn ào í ới ngày xưa. Và cũng có người tuổi đời chồng chất, nhớ cảnh xuống xe qua cầu xe lửa Bến Lức, Tân An thuở xa lắc xa lơ.
Bài viết :Yên Huỳnh
Quảng Cáo: Đúc tượng đồng, làm tượng chân dung.... từ hình ảnh chụp/ tranh vẽ Câu chuyện thực ngữ, định nghĩa, và một vài câu hỏi liên quan đến Ô Tô... ----- Mình làm việc và đi nhiều nơi nên thấy có cửa hàng bán đồ phụ tùng để là: ( chuyên bán phụ tùng đồ chơi xe hơi ) và có chổ để là ( chuyên bán phụ tùng đồ chơi ôtô )... 1 Như vậy thì xe hơi ?! được hiểu là xe ô tô hả các bạn...? ( Tại sao phải là ô tô và sao lại là xe hơi? )
2 Và ô tô có từ khi nào ? Cách phân biệt ô tô và các loại xe khác như thế nào ?
3 Nước nào đã sản xuất xe ô tô đầu tiên trên thế giới...? ( nguồn gốc của ô tô được phát minh khi nào? ).
4 Nếu trên thế giới nước nào cũng kẹt xe như VN thì bao nhiêu năm nữa nguồn nguyên liệu hóa thạch sẽ cạn kiệt ?
5 Một chiếc xe máy ( nói chung ) và một chiếc xe ô tô ( nói chung )thì xe nào gây ô nhiễm cao nhất ? ( và giải pháp hiện nay? )
6 Chi phí và lợi ích của việc sử dụng ô tô đối với xã hội như thế nào?
7 Là những người đang theo học ngành ô tô chúng ta có biện pháp nào làm giảm ô nhiễm từ ô tô chưa? Một vài câu hỏi để đáp ứng sự tò mò của mình và cũng giúp các bạn Sinh viên ôn lại kiến thức mình đã học. Dù câu hỏi của mình không có ý nghĩa gì với các bạn, nhưng đã làm trong lĩnh vực ô tô hay là người sử dụng ô tô:32:chúng ta phải hiểu về lịch sử phát triển của nó. Và vấn đề gây ô nhiễm do ô tô, xe máy ngày nay. Và các biện pháp mà các Hãng ô tô đang làm để giảm ô nhiểm môi trường trái đất do ô tô sinh ra. Đôi lúc khi hiểu về lịch sử của từng hãng ô tô :9:chúng ta lại biết Ưu điểm và nhược điểm của các hãng ô tô đó đối với thời tiết :32:khí hậu môi trường và hạ tần giao thông VN ngày nay...( có khi biết được yếu tố này chúng ta có thể biết trước hư hỏng và bệnh thường gặp của hãng xe đó...).
Cám ơn các bạn đã quan tâm và đọc bài viếc của mình... Chúc các bạn VUi vẻ những ngày hè... Chào cụ !
3 câu hỏi tưởng chừng như đơn giản nhưng lục lại cả một kho kiến thức !
Xe ô tô ( xe hơi) cũng không rõ tại sao người ta lại gọi ô tô bằng xe hơi nữa . Ra đường thấy cái xe tải người ta cũng gọi là ô tô, thấy cái xe con người ta cũng gọi bằng ô tô . Nhưng chả ai thấy xe tải lại gọi là xe hơi cả . Từ ngu ý trên ta thấy ---> Ô tô là danh từ chung chỉ xe cộ 4 bánh trở lên (không kể xe chuyên dụng đặc biệt) còn xe hơi là một cá teh63 trong cái chung đó chỉ nó là xe dùng để chuyên chở người là chủ yếu ( các loại xe 4 chỗ , 6 chỗ , 2 chỗ )
Nhưng nói như tôi nói ở trên thì cũng không thể đúng được , nên vì thế tôi mới gọi là "ngu ý" . Nhưng khi nhắc đến xe hơi thì người ta có thể hiểu ngay bằng ô tô cũng được nhưng chưa hẳn đúng với đei6ù ngược lại !
2. Và ô tô có từ khi nào ? Cách phân biệt ô tô và các loại xe khác như thế nào ?
Những chiếc xe tự vận hành đầu tiên chạy bằng động cơ hơi nước, vào năm 1769 dựa trên nguyên lý đó một người Pháp tên Nicolas Joseph Cugnot đã chế tạo ra chiếc xe ôtô đầu tiên, chiếc xe này được CLB xe hơi Hoàng Gia Anh và CLB xe hơi Pháp xác nhận là chiếc xe hơi đầu tiên
- Về sự phân biệt thì ô tô tôi nghĩ là nhóm chung cho tất cả các loại xe chạy lớn hơn haoc85 bằng 4 bánh trừ các loại xe chuyên dụng ví dụ như xe tăng, xe máy công trình (nói ngu xin dung chém) 3 Nước nào đã sản xuất xe ô tô đầu tiên trên thế giới...?
hãng sản xuất ô tô đầu tiên thuộc về người pháp hãng Panhars & Levassor (1889) và Peugeot (1891) Theo em ông này mới là bật thầy của chiếc ô tô chạy bằng động cơ 4 thì và bán phát minh của mình đầu tiên trên thế giới... có thể do vào thế kỷ 17 và 18 có rất nhiều nhà phát minh và nghiêm cứu về cái xe 4 bánh tự động chạy bằng lực đẩy của động cơ... Nhưng ông Karl Benz là người phát minh ra ô tô hiện đại và bán được sản phẩm và bản quyền.
Nếu ngày đó có Internet thì sẽ biết ý tưởng phát minh ra cái ô tô rồi )... Cho nên theo em thì ai bán được phát minh đầu tiên thì người đó được công nhận. HiHi. Chắc là ông Benz là người Do Thái
Karl Benz , người phát minh ra ô tô hiện đại. Đây là thông tin của chiếc xe đầu tiên được gọi là ô tô!!! www.obd.oto-hui.com
Lịch sử của ô tô, được ước tính rằng hơn 100.000 bằng sáng chế và hàng chục các nhà phát minh đã tạo ra các ô tô hiện đại. Xe hơi hay ô tô? Thuật ngữ xe hơi và ô tô vẫn thường được ngầm hiểu như một! cứ tưởng tượng teh61 này các bác ạ! trước đây cứ nhà nào có tiền mua xe máy thì người ta gọi là nhà này đã mua honda từ honda ở đây không chỉ đích danh hãng honda . cứ 2 bánh nổ máy thì gọi là honda . và đến nay xe honda vẫn được dùng rất nhiều. Còn ô tô thì theo em nghĩa rộng hơn xe hơi vì nó bao quát nhei6u2 loại hơn trong khi xe hơi chỉ hiểu đơn giản là xe con! thế giới gọi xe hơi bằng car, auto, automobile... về đến VN do đi xe máy ra đường nắng, mưa phải có ô dù. Còn đi xe auto thì có sẵn cái ô nên gọi tắt là ôtô và cũng có thể do cách phát âm và đánh vần của người VN nên auto = ôtô... ( đón mò nhé) ).
Xe hơi được ra đời ở VN chắc vì ngày xưa các cụ ta thấy Tàu hỏa chạy bằng hơi nước xìn xịt. Nên khi thấy chiếc xe 4 bánh chạy xìn xịt phán luôn xe hơi.)( cũng đón mò xin các cụ đừng mắn ). Beer nào củng là Beer nhưng Beer Đắc tiền gọi là Beer Heniken:35:. Còn các anh em SV cũng uống beer nhưng gọi là beer hơi) Cho em buôn tí cho vui. Theo em nghĩ thì đó là cách gọi của từng địa phương (thói quen thôi) như người Bắc gọi ôtô con, ôtô ca, ôtô tải... để chỉ xe ôtô tùy theo tính chất sử dụng của nó tượng tự như người Nam gọi xe hơi, xe đò, xe tải vậy thôi. Em mạo muội xin nói như thế này, dân Bắc bị Tây hóa nhiều nên phải sử dụng tiếng Tây nhiều vì mình đâu có từ để gọi đâu. Ví dụ như cái lốp, săm, supap,....các bác dân Nam gọi là jì? Ko fải do dân Bắc thích dùng từ Tây đâu mà do người Pháp gọi như vậy khi mang các sản phẩm công nghệ cao vào VN, dân ta fải gọi theo để dễ giao tiếp thôi, lâu ngày thành ra quen ko bỏ được. Dân Nam cũng có thói quen cài tiếng Tây vào câu chuyện mà :9:. Người Nam có danh từ riêng để gọi nên xảy ra hiện tượng 1 vật thể có 2 cách gọi tên ví dụ như cái nấm, sên,...:10: Theo em thì thế này, gọi là xe hơi vì đầu tiên xe 4 bánh chạy bằng hơi nước nên được gọi là xe hơi, và thời ấy nước mình làm j bik làm công nghiệp nhất là về cơ khí, nên đa số những món đồ chơi của cơ khí đều lấy theo phiên âm tiếng Pháp, ví dụ như tuốc nơ vít, pê đan, ghi đông......và từ ôtô cũng không phải là ngoại lệ, đó là từ chữ auto bên tiếng pháp và phiên âm ra(em học tiếng Pháp ạ ).Đến sau này người Việt mình mới cố gắng Việt hóa vài món nhưng vẫn ko thể bỏ được thói quen từ rất lâu. viet nam goi la o to tieng anh goi la automobile (automatic tu dong hay tu no cdong y nom la la vay)hjhj - Việc ngôn ngữ cái quan trọng là tất cả chúng ta đều hiểu khi nói ra. Ví dụ (Nếu từ ngày xưa ô cha ta gọi otô hay xe hơi là "con trâu sắt 4 bánh" và tất cả mọi người đều dùng nó để nói đến xe hơi thì cũng không quan trọng) -Và thế giới đã công nhận người Pháp là người phát minh ra chiếc otô đầu tiên. Và vừa rồi một chiếc xe cổ vẫn chạy được đã được bán đấu giá với giá lên đến hàng triệu đô. * Theo ý kiến của em. Cái chúng ta cần quan tâm không phải là 3 câu hỏi đầu vì nó không ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống của chúng ta. Mà là 4 câu hỏi sau. Câu 4: Rất khó trả lời nhưng theo ước tính nếu chúng ta không có nhiên liệu thay thế và với tốc độ phát triển như bây giờ thì khoảng 50 năm nữa các nguồn nhiên liệu hóa thạch sẽ cạn kiệt. Câu 5: Nếu giao thông không ách tắc như hiện nay: - Xét về mức tiêu hao nhiên liệu thì sử dụng otô sẽ tiết kiệm nhiên liệu hơn. + Tính trung bình một chiếc xe máy có dung tích 125cc trọng lượng bản thân khoảng 100kg có mức tiêu thụ khoảng 2 - 2.5 lít. + Một chiếc ô tô 2.0 Lít trọng lượng bản thân khoảng 1.4tấn mức tiêu thụ khoảng 9 - 11 lít. Câu 6: Cái này phải nhờ các bác bên kinh tế, môi trường điều tra giúp. Câu 7: Đây mới là cái mà các bác trên diễn đàn cần quan tâm và tranh luận. theo minh thi tu ôtô là từ mượn.nó xuất phát từ từ automatic. từ auto khi vao việt nam thì nó được đọc lái thành oto. còn từ xe hơi là từ thuần việt. do ông cha ta ngày xưa khi nhìn thấy oto chạy trên đường và xả hơi ra thì gọi la xe xả hơi và gọi tắt là xe hơi .hhjhjhjhjhjhj
|